Prejmer

   Charakterystycznymi budowlami w Siedmiogrodzie są tak zwane kościoły warowne. Tutejsi mieszkańcy żyli w obliczu ciągłego zagrożenia, przeważnie ze strony imperium osmańskiego. Najtrwalszą i największą budowlą we wsi był zwykle kościół, gdzie można się było schronić. Ale jeśli oblężenie trwało długo, zaczynało brakować wody i pożywienia. Trzeba było zatem stworzyć coś większego, rodzaj warowni z miejscem na magazyn żywności i jakieś w miarę wygodne lokum dla ludzi i ewentualnie zwierząt. Zaczęto więc budować wokół kościołów mury i pewnego rodzaju infrastrukturę.

   Jedną z takich wsi jest Prejmer i jego kościół, wpisany na listę UNESCO, wspaniały przykład architektury obronnej i jedna z najpotężniejszych fortyfikacji całego Siedmiogrodu. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1240 roku. W 1278 roku wioskę splądrowali Tatarzy. W kolejnych latach zagrożenie ze strony ich najazdów nie słabło, więc Sasi rozbudowali pozostały po Krzyżakach kościół oraz otoczyli go fortyfikacjami, które systematycznie wzmacniano. Najpierw wzniesiono owalny okrąg z murami trzymetrowej grubości, potem pogrubiono je do 4,5 metra, rozbudowując do wysokości 14 metrów i średnicy 72 metry. Całość fortyfikacji była oddzielona od wsi fosą, którą w XIX wieku zasypano, a zwodzony most zastąpiono kolumnowym przejściem. Mury z zewnątrz wyglądają bardzo okazale:

   Wewnętrzną stronę murów zabudowano, tworząc dookoła 270 pomieszczeń mieszkalnych dla rodzin i ich dobytku, a także różne warsztaty i sklepiki. W XVI wieku wybudowano drugi obwód murów, a także dodatkowy dziedziniec ze szkołą i radą wsi oraz podwórko z piekarnią i końskim młynem. Wydaje się więc, że na czas oblężenia ludność mogła prawie normalnie funkcjonować. Ładnie widać na makiecie ten krąg pomieszczeń wokół kościoła i oba dodatkowe dziedzińce:

   Krążyliśmy dość długo wewnątrz murów, pełni podziwu dla twórców tego przedsięwzięcia:

   Na kolejnych zdjęciach widać salę szkolną, pomieszczenia mieszkalne, jakieś warsztaty oraz wewnętrzny korytarz:

  Budowę samego kościoła rozpoczęli Krzyżacy w 1218 roku. Od 1240 roku, po ich wygnaniu, budowę kontynuował zakon cystersów, któremu król Węgier Andrzej II nadał tamtejsze ziemie. Ukończona przez nich świątynia powstała na planie krzyża z ramionami o wielobocznych zamknięciach, z wysoką wieżą nad skrzyżowaniem naw, przechodzącą górą w wielobok. Kościół przebudowano w latach 1512-1515. Przedłużono wówczas zachodnią nawę i nakryto ją bogatym sklepieniem sieciowym. Po przekształceniu w świątynię protestancką w kościele zachowała się część wyposażenia, w tym cenny gotycki tryptyk ze scenami pasyjnymi z około 1450 roku oraz wczesnorenesansowe stalle:

   Na terenie warowni znajduje się niewielkie muzeum poświęcone kulturze Sasów, a także pomieszczenie z makietami wszystkich kościołów warownych Transylwanii z listy UNESCO (zdjęcie makiety Prejmeru umieściłam już wcześniej):

   Ten niesamowity obiekt wywarł na nas duże wrażenie, które zostało trochę przyćmione przez to, co się stało pod koniec zwiedzania muzeum. Nagle wszystkie nasze telefony rozdzwoniły się identyczną głośną melodią. Nie było to idealnie równocześnie, więc trwało w sumie dość długo. W pierwszym momencie myśleliśmy, że to jakiś alarm w muzeum, bo przecież zwykle ludzie mają różne sygnały nadchodzących wiadomości, a tu wszystkie telefony zagrały tak samo. Okazało się jednak, że był to alert rządowy z ostrzeżeniem, że w okolicy pokazały się niedźwiedzie.   

  W Rumunii problem z niedźwiedziami brunatnymi jest niezwykle poważny. Żyje tam największa w Europie (poza Rosją) populacja, szacowana na kilkanaście tysięcy osobników. W Karpatach rumuńskich zagęszczenie tych drapieżników jest ogromne, a ich liczba znacznie przekracza pojemność tamtejszych ekosystemów. Zwierzęta wychodzą na drogi, podchodzą pod domostwa, szukają jedzenia w miastach i wioskach. Dochodzi do niebezpiecznych incydentów i ataków na ludzi, dlatego działają systemy ostrzegania telefonicznego (RO-ALERT). Trochę nas to przeraziło, bo następny nocleg mieliśmy w hotelu w górach, na skraju lasu. Na szczęście żadnego niedźwiedzia nie spotkaliśmy i kolejnych alertów też nie było.

Średniowieczna Sighișoara

  Sighișoara jest jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych zespołów miejskich. Zabytkowa cytadela, z miastem w obrębie murów, uchodzi za jedną z największych w pełni zamieszkałych średniowiecznych twierdz w Europie. W 1999 roku wpisano ją na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

  Jej historia sięga XII wieku, kiedy do regionu zostali sprowadzeni niemieccy osadnicy, zwani później Sasami Siedmiogrodzkimi. Już w 1191 roku pojawiła się pierwsza wzmianka na temat osady o łacińskiej nazwą Castrum Sex, natomiast od około 1280 Niemcy nazwali ją Schespurch. W 1337 Sighișoara stała się domeną królewską, a w 1367 roku otrzymała prawa miejskie jako Civitas de Segusvar. W dokumentach z 1435 roku miasto widniało już pod obecną nazwą. 

Do najstarszej części Sighișoary, czyli do Górnego Miasta, weszliśmy głównym wejściem od zachodu, pod średniowieczna Wieżą Krawców. Po drodze mogliśmy podziwiać widok na wzgórze z kościołem, które było naszym pierwszym celem. Przeszliśmy przez następną bramę, skręciliśmy w prawo i doszliśmy do Krytych Schodów, zwanych również Schodami Szkolnymi. Powstały w latach 1660–1662 z inicjatywy mieszkańców, aby ułatwić bezpieczne dojście do szkoły oraz do Kościoła na Wzgórzu. Pierwotnie liczyły 300 stopni, jednak podczas przebudowy w XIX wieku ich liczbę zmniejszono do 175. Drewniana konstrukcja oparta jest na kamiennym fundamencie, z charakterystycznym gontowym dachem i ażurowymi ścianami:

  Wzgórze Szkolne o wysokości 429 metrów n.p.m. jest najwyższym miejscem średniowiecznej Sighișoary. Szkoła na Wzgórzu (rum. Școala din Deal, niem. Bergschule) w Sighișoarze to jedna z najstarszych i najbardziej prestiżowych placówek edukacyjnych w Transylwanii. Jej oficjalna historia zaczyna się w 1522 roku, gdy w dokumentach rady miejskiej odnotowano podarowanie ówczesnemu rektorowi (posiadającemu stopień bakałarza) szaty jako wyraz uznania za „trud pracy z młodzieżą”. Przed reformacją szkoła działała w budynku dawnego klasztoru dominikanów jako Schola maioris (szkoła wyższa), a językiem wykładowym była łacina. Po przyjęciu luteranizmu przez Sasów pieczę nad placówką przejęło miasto. W latach 1607–1608 szkołę przeniesiono na wzgórze. W 1619 roku wzniesiono tam pierwszy dedykowany budynek szkolny. Powstał on na fundamentach dawnej wieży obronnej. W latach 1792–1817 wzniesiono nowy, znacznie większy budynek, który z czasem zyskał dodatkowe piętra. Na jego fasadzie widnieje łacińska maksyma: Patriae filiis virtuti palladique sese voventibus sacrum („Synom ojczyzny poświęcającym się cnocie i mądrości”). Trzej kolejni dyrektorzy tej placówki zostali później biskupami kościoła ewangelicko-luterańskiego, co pokazuje, jak ogromny wpływ szkoła miała na elity regionu. Dziś szkoła nadal funkcjonuje jako Teoretyczne Liceum im. Josepha Haltricha (Liceul Teoretic Joseph Haltrich) – nazwane tak na cześć XIX-wiecznego saskiego historyka, pedagoga i zbieracza folkloru, który był związany z tą placówką

  Oprócz starej szkoły znajduje się na nim gotycki Kościół na Wzgórzu (Biserica Din Deal). Świątynia powstawała w kilku etapach, na początku XIII wieku istniał malutki murowany kościółek, a około 1300 roku wybudowano trójnawową bazylikę, która ten kościółek obejmowała. W późniejszych stuleciach świątynia była przebudowywana, a główne prace zakończono na początku XVI wieku. Kościół jest znakomitym przykładem późnogotyckiej architektury siedmiogrodzkiej z przyporami, wysokimi ostrołukowymi oknami i masywną wieżą, która przez wieki pełniła również funkcje obronne:

  Wewnątrz można zobaczyć freski z XV wieku, odkryte i pieczołowicie odrestaurowane po wielu latach, zabytkowe ołtarze przeniesione z innych kościołów regionu, kamienne epitafia i płyty nagrobne i historyczną chrzcielnicę:

  Jednym z najcenniejszych elementów wyposażenia jest późnogotycki tryptyk z około 1520 roku. Warto zobaczyć także stalle, wykonane w tym samym czasie przez Jana Stwosza (syna Wita Stwosza) oraz rzeźbione drewniane posągi przedstawiające czterech ewangelistów, pochodzące z 1630 roku. Wykonane z drewna lipowego, są wewnątrz puste, co ułatwiało ich transport. To rzadko spotykana technika:

  Obok świątyni znajduje się cmentarz ewangelicki. Kto tam zajrzy, będzie mógł się pochwalić, że był na grobie Wagnera, może sobie nawet wybrać jeden z wielu, bo Wagner to chyba najpopularniejsze nazwisko na tym cmentarzu. Ze wzgórza rozciąga się wspaniały widok na miasto:

Wracaliśmy obok murów i Baszty Blacharzy prosto na urokliwy Piata Cetăti, a dalej na Piata Muzeului z Wieżą Zegarową. Wieża o wysokości wynosi 64 metrów jest najbardziej okazałą częścią miejskich obwarowań i najwyższą budowlą w Sighișoarze. Do końca XIX wieku wewnątrz wieży obradowała rada miejska. Można wejść do muzeum i na znajdujący się na wieży taras, my niestety mieliśmy za mało czasu:

   Kościół Klasztorny (Biserica Mănăstirii), położony tuż obok Wieży Zegarowej, powstał prawdopodobnie w XIII wieku, a przebudowano go na przełomie wieków XV i XVI. Świątynia reprezentuje styl gotycki i była częścią zburzonego pod koniec XIX wieku klasztoru dominikanów. Z braku czasu nie wchodziliśmy do tego kościoła, ani też do oglądanego parę minut później drugiego, pod wezwaniem świętego Józefa. Przy Kościele Klasztornym ustawiono popiersie bezwzględnego hospodara Wlada Palownika, będącego pierwowzorem tytułowego bohatera powieści "Drakula" Brama Stokera. Po drugiej stronie placu, na rogu bocznej uliczki bliżej wieży, znajduje się dom, w którym przyszedł na świat. Urządzono tam sympatyczną restaurację, do której zajrzeliśmy na drinka:

   Kościół świętego Józefa wzniesiono na miejscu dawnego klasztoru franciszkanek w latach 1894–1896 według projektu architekta Franza Letza w stylu eklektycznym, łączącym elementy neogotyku i neoromanizmu:

   Na placu z wieżą znajduje się też Dom Wenecki, powstały w XVI wieku jako reprezentacyjna kamienica zamożnych kupców. Na lewo od niego widać żółtą północną elewację domu Wlada Palownika:

   Idąc dalej w kierunku północnym dochodzimy do ratusza miejskiego z końca XIX wieku:

    Na zakończenie jeszcze kilka zdjęć z pięknej Sighișoary: