Fort Amber

  Zanim powstało miasto Dżajpur, a w nim Pałac Miejski, władcy (Radżputowie z rodu Kachhwaha) mieszkali w położonej kilkanaście kilometrów dalej na północ, miejscowości Amber. Znajduje się tam kompleks budowli obronnych i pałacowych, zwany Fortem Amber. Jest to typowy przykład architektury obronnej w Radżastanie, mieszanką wpływów muzułmańskich (mogolskich) i hinduistycznych. Budowa fortu, sfinansowana łupami wojennymi, rozpoczęła się pod kierunkiem Maharadży Man Singha, dowódcy armii mogolskiego cesarza Akbara, w 1592 roku. O samych Mogołach więcej napiszę później, w notce dotyczącej Agry.

   Wyżej, na szczycie wzgórza Orłów (Cheel ka Teela), górują fortyfikacje Fortu Dżajgarh (Jaigarh), znanego również jako Fort Zwycięstwa, wybudowanego w 1726 roku przez maharadżę Jai Singha II dla dodatkowej ochrony Fortu Amber. Fort Jaigarh posiada podziemne korytarze, które łączyły go z Fortem Amber, umożliwiając bezpieczną komunikację w czasie zagrożenia. Nie dotarłam tam, widziałam jedynie tę twierdzę z dołu. Na pierwszym zdjęciu widać oba forty:

  Na pierwszy dziedziniec Fortu Amber można wjechać na słoniu, jeepem, lub oczywiście wejść piechotą. Na słoniach nie było można, ponieważ dokładnie na ten dzień wycofano je z powodu święta państwowego. Był to dzień Eid ul-Fitr, koniec Ramadanu, który muzułmanie radośnie obchodzą, a razem z nimi świętują całe Indie. Mają tam taki zwyczaj, że w czasie większych świąt wyznawców różnych religii ustanawia się dzień wolny, co w tym przypadku miało spowodować ogromny napływ miejscowej ludności do fortu. Na wchodzenie pieszo nie bardzo był czas, więc wjechaliśmy jeepem:

   I tu mała dygresja. Kiedy przed laty oglądałam opisy tego fortu, marzyłam, że wjadę tam na słoniu, jak maharadża. Obrońcy zwierząt mocno krytykują ten zwyczaj, czego do końca nie rozumiem. Jakaś wielka krzywda im się nie dzieje. Skoro można jeździć na koniach czy wielbłądach, sporo mniejszych przecież, to dlaczego na słoniu nie? Słonie żyjące w Indiach na wolności są wprawdzie gatunkiem zagrożonym, ale te w niewoli żyją średnio dużo dłużej dzięki dokarmianiu starszych okazów, które bez pomocy padłyby z głodu z powodu utraty zębów. Słonie w Indiach pracują dla ludzi od wieków. Są częścią indyjskiej kultury i religii. Dla Hindusów słoń jest symbolem władzy i mądrości. Więc byłam zdecydowana wjechać i jeszcze namówiłam kilka osób, żeby było weselej. Niestety, nie wyszło...

   Amber Fort jest zbudowany z jasnoczerwonego piaskowca oraz białego marmuru. Podzielono go na cztery główne sekcje, z których każda ma własny dziedziniec. Wejście do fortu prowadzi przez Bramę Słońca (Suraj Pol):

  Za bramą wchodzimy na główny dziedziniec - Jaleb Chowk. Stąd do pałacu prowadzą imponujące schody:

     Tak wygląda Jaleb Chowk, widziany z wyższego poziomu:

   Kolejną, brama, bogato zdobiona malowidłami, to Ganesh Pol:

  Brama znajduje się na wewnętrznym dziedzińcu, gdzie znajdziemy też wsparty na 40 kolumnach pawilon audiencji publicznych (Diwan-i-Am):

  Przy trzecim dziedzińcu znajdują się apartamenty maharadży, Sala Zwycięstwa - Jai Mandir i Sala Przyjemności (Sukh Niwas) z kanałem wodnym pełniącym funkcję systemu chłodzenia powietrza. Dziedziniec wypełnia ogród Aram Bagh wzorowany częściowo na stylu perskim, a częściowo na stylach ogrodów Mogołów. W centrum podzielonego na cztery części ogrodu z geometrycznymi elementami, usytuowany jest basen w kształcie gwiazdy z fontanną:

   Pałacyk Lustrzany z misternymi mozaikami i lustrzanym sufitem został zbudowany w 1623 roku również w czasie panowania Dźaj Singha. Był wykorzystywany jako sala audiencji prywatnych (Diwan-i-Khas). Nazywany jest także Śiś Mahal (Sheesh Mahal]) - szklanym pałacem (pałacem luster), ponieważ jego ściany i sufity są w całości pokryte intarsjami z kolorowego szkła i luster. Lusterka są wypukłe, otoczone konstrukcjami z kolorowych folii i farby, oraz pokryte jasnym brokatem, co wzmacniało światło świec używanych wówczas w nocy. Podobno wystarczyła jedna świeczka, żeby oświetlić całość:

   Na południu czwartego dziedzińca znajduje się Pałac Mana Singha I, będący najstarszą częścią kompleksu. Budowa tego pałacu trwała 25 lat i została zakończona w 1599 roku. Pokoje na parterze i piętrze pałacu zdobią freski i kolorowe kafelki. W centralnym punkcie dziedzińca pałacu stoi kolumnowy pawilon Baradhari , który służył jako miejsce spotkań na świeżym powietrzu, występów artystów, itp.:

   Czwarty dziedziniec otaczają pomieszczenia, przeznaczone dla kobiet z królewskiego otoczenia - żon, nałożnic i dam dworu. Są to tak zwane zenany, które zaprojektowano tak, aby maharadża mógł odwiedzać wybrane panie w tajemnicy przed pozostałymi, one natomiast mogły się ze sobą spotykać w części wspólnej:

 Warto wejść na tarasy widokowe, aby w pełni docenić nie tylko walory obronne, ale także piękne położenie fortu:

  I na zakończenie jeszcze kilka różnych ujęć:

   Trzeba się już było pożegnać z Fortem Amber oraz Różowym Miastem i jego skarbami, by nazajutrz ruszyć w dalszą drogę.

Różowe miasto Dżajpur

   Dżajpur (Jaipur), zwany Różowym Miastem, jest stolicą Radżastanu, metropolią, która liczy sobie około 3 milionów mieszkańców. Miasto zostało założone przez radżpuckiego władcę Dżaja Singha II (Jai Singh II), wszechstronnie wykształconego męża stanu, ale także miłośnika sztuki oraz astronoma (1688-1743). W 1727 roku, gdy imperium Mogołów zaczęło chylić się ku upadkowi, podjął on decyzję o budowie nowego miasta, do którego przeniósł stolicę swego królestwa z pobliskiego fortu Amber. 

  „Różowe Miasto”?! Nie brzmi to najlepiej, ale w Indiach kolory odbiera się inaczej, intensywne czy krzykliwe barwy jakoś tu wcale nie rażą. Nikogo więc nie powinno dziwić, że w 1876 roku Maharadża Ram Singh pomalował część budynków na różowo (to kolor gościnności) w ramach przygotowań do wizyty brytyjskiej królowej Wiktorii. Najbardziej różowym i najchętniej fotografowanym obiektem jest Pałac Wiatrów (Hawa Mahal). Nazwa została nadana budowli ze względu na jej lekką konstrukcję i panującą we wnętrzach lekką, chłodną „bryzę”. Pięciopiętrowy budynek ma koronkową fasadę, przypominającą koronę, w jakiej bóg Kryszna jest zwykle przedstawiany w ikonografii. Mieści się tam 953 małych wykuszy okiennych (jarokh, dżarokh), przez które damy dworu mogły oglądać toczące się na ulicy życie codzienne miasta: 

  Do Pałacu Wiatrów nie wchodziliśmy, ale budynek jest w zasadzie częścią ogromnego kompleksu Pałacu Miejskiego, który zwiedzaliśmy później i za chwilę do niego wrócę. 

   Najpierw jednak udaliśmy się do Fortu Amber (opis pojawi się w oddzielnej notce). Wracając do centrum zatrzymaliśmy się na chwilę naj jeziorem Man Sagar, gdzie z wód jeziora wynurza się pałac Jal Mahal, wykonany z czerwonego piaskowca, z rzeźbionymi łukami i bengalskimi dachami, na których umieszczono charakterystyczne wieżyczki z baldachimami (chhatri). Jego cztery piętra są całkowicie zalane, a tylko jedno, czasem dwa, są widoczne nad powierzchnią wody. Maharadża Sawai Pratap Singh zlecił budowę tego pałacu w 1799 roku jako pawilonu myśliwskiego i letniej rezydencji dla rodziny królewskiej. Łączy on elementy architektury Radżputów i Mogołów. Turyści mogą oglądać pałac jedynie z promenady nad jeziorem. Oprócz nas pojawiły tam się barwne postacie, prawdopodobnie z ludu Bandżara, zwanego też Lambani, być może spokrewnionego z europejskimi Romami, którzy wywodzą się z Indii:

   Stamtąd już udaliśmy się do Pałacu Miejskiego. Obszar pałacu stanowi siódmą część powierzchni całrgo historycznego centrum miasta, prowadzi do niego wiele bram, a na terenie kompleksu znajdziemy liczne pawilony oraz budynki pałacowe. Budowę tej rezydencji zlecił Maharadża Sawai Jai Singh II w 1732 roku, jako siedziby klanu Kachwaha Radżput. Pałac dzieli się na część publiczną i prywatną. Chandra Mahal, zbudowany przez Jai Singha II, króla Jaipuru, znany również jako Chandra Niwas, jest obecnie prywatną rezydencją Maharadży Jaipuru i znajduje się po zachodniej stronie kompleksu pałacowego. Posiada siedmiopiętrową cytadelę, z której roztacza się panoramiczny widok na miasto Jaipur. Pozostałe zabudowania należą do części publicznej i są dostępne dla turystów.

   Poniżej Sireh Deori - główna brama wejściowa z ulicy, którą dostaliśmy się na teren pałacu:

   Po przejściu przez Atish Pol, czyli „Bramę Stajni”, odwiedzający docierają do budynków, które stanowią Kompleks Pałacu Miejskiego. Zaraz za bramą znajduje się „Rath Khana” – galeria transportowa: 

   Kolejnym budynkiem, na jaki natrafiają odwiedzający, jest Mubarak Mahal. Ten piaskowcowy „Pałac Powitalny” został zbudowany w 1900 roku przez Madho Singha II, aby przyjmować gości. Zaprojektowany przez Sir Swintona Jacoba, obecnie stanowi część muzeum pałacowego: 

    Sileh Khana to zbrojownia w Pałacu Miejskim, w której znajduje się jedna z najlepszych kolekcji broni antycznej w Indiach:      

    Naprzeciwko Mubarak Mahal znajduje się Rajendra Pol, znana również jako Singh Pol lub Brama Lwa. Ta imponująca brama z ozdobnymi wspornikami, rzeźbionymi balkonami i drzwiami nabijanymi mosiężnymi ćwiekami jest doskonałym przykładem hinduskiej architektury. Po obu stronach bramy stoją ogromne białe marmurowe słonie, przeniesione tu, aby uczcić narodziny Maharadży Bhawani Singha w 1931 roku, pierwszego bezpośredniego męskiego następcy tronu od dwóch pokoleń:

  Pod kolumnami wspierającymi pawilon Sabha Niwas (Sala Audiencji Publicznych) ustawiono wyjątkowe eksponaty - dwie ogromne srebrne kadzie, w których maharadża Sadho Singh II zabrał wodę z Gangesu, gdy udawał się w podróż do Anglii. Te królewskie naczynia zostały wpisane do księgi Rekordów Guinnessa jako największe pojedyncze przedmioty na świecie wykonane w całości z tego kruszcu. Każda z kadzi to ponad 300 kilogramów czystego srebra. Widać je na trzecim zdjęciu poniżej:

   Diwan-I-Khas to Sala Audiencji Prywatnych. Jest to duża, przewiewna, kolumnowa sala, typowa dla architektury Mogołów. Położona na imponującym, ciemnoróżowym dziedzińcu, ma eleganckie rzędy marmurowych filarów i łuków podtrzymujących dach pawilonu:

   Z Sali Audiencji Prywatnych widoczny jest dziedziniec, który ją otacza, obramowany czerwonym czworobokiem murów z bramami: 

    Na następnych zdjęciach w głębi widoczny jest siedmiopiętrowa cytadela Chandra Mahal:

    Jedna z bram prowadzi do Pritam Niwas Chowk, czyli „Dworu Ukochanego”:

   Pritam Chowk to zamknięty dziedziniec z czterema XVIII-wiecznymi bramami, bogato zdobionymi w jaskrawych kolorach. Dziedziniec ten pierwotnie był używany do królewskich występów tanecznych. Balkony nad bramami były używane przez występujących śpiewaków. Wejście od strony Riddhi-Siddhi Pol jest najbardziej spektakularne, jaskrawo zdobione motywem pawia:

   Pozostały mi do pokazania jeszcze tylko zdjęcia z galerii fotografii:

    Na zdjęciach widoczne są 4 osoby: Maharadża Sawai Man Singh II (1912 - 1970), jego żona Maharani Gayatri Devi (1919 - 2009), Jacqueline Kennedy i aktualny Maharadża Sawai Padmanabh Singh (rocznik 1998).

   Na zakończenie jeszcze moje bliskie spotkanie ze słoniem po wyjściu z pałacu:

 I na razie z Dżaipuru tyle, będzie jeszcze notka o forcie Amber.