Erice - zamki, parki i inne zakamarki

  Erice to oczywiście nie tylko kościoły. Nasz spacer po miasteczku prowadził uroczymi zaułkami wśród średniowiecznej zabudowy, a po drodze miałyśmy okazję podziwiać przeróżne budowle. Najciekawsze z nich to dwa zamki, ale także stare kamienice, mury i bramy miejskie wraz z Quartiere Spagnolo w północnej części oraz główny plac miasta - Piazza della Loggia.      

  Dzisiejszy opis zaczynamy od skalistego klifu thémenos, z pozostałościami sanktuarium Venere Ericina (Wenus Erycejskiej), położonego na południowo - wschodnim krańcu Erice. W XII wieku Normanowie, wykorzystując przy budowie część materiałów z dawnej świątyni, zbudowali tam zamek, zwany dziś Castello di Venere czyli Zamek Wenus. Zamek był połączony z niższym poziomem wież mostem zwodzonym, a później schodami, istniejącymi do dziś:

  W sąsiedztwie Castello di Venere znajduje się drugi zamek, czyli XIII-wieczny Castello del Bálio, powstały na ruinach antycznego akropolu. On także pochodzi z czasów dominacji normańskiej, a w przeszłości z Zamkiem Wenus łączył go most zwodzony. Po normańskiej twierdzy do dziś pozostały tylko ruiny starych wież. Pod koniec XIX wieku hrabia Agostino Pepoli odkupił od miasta cały teren i odbudował zniszczoną w XV wieku pięcioboczną wieżę i mur kurtynowy z krenelażem.

  Pepoli utworzył także wokół zamku publiczny ogród „w stylu angielskim” - Giardino del Balio, do którego warto zajrzeć:

   Przy okazji można jeszcze spojrzeć na znajdująca się obok Wieżyczkę Pepoli (Torretta Pepoli), zbudowaną w 1881 roku jako miejsce spotkań ludzi sztuki, muzyki i kultury oraz napawać się widokami z góry:

  Z parku przeszłyśmy na północ, mijając po drodze okolice kościoła San Giovanni Battista, opisanego w notce "Kościoły w Erice, część druga". Dotarłyśmy w okolice Porta Carmine i pałacu (Palazzo Militari), gdzie w 1423 roku jego właściciel, archiprezbiter Bernardo Militari, ulokował klasztor wraz z kościołem Chiesa del Carmine. Obecnie w budynkach dawnego konwentu mieszczą się hotel i restauracja. Sama brama (Porta Carmine) wyróżnia się wnęką, w której dominuje wapienna figura świętego Alberta, obecnie bezgłowa: 

   Po drugiej stronie bramy droga prowadzi w stronę kolejnej - Porta Spada (Brama Mieczy). Zbudowana na planie kwadratu, jest jedną z trzech bram wjazdowych do miasta Erice. Jej powstanie, dzięki megalitycznej konstrukcji, datuje się na okres między epoką normańską a XIV wiekiem. Miała duże znaczenie, ponieważ stanowiła punkt dostępu do dzielnicy żydowskiej (zburzonej pod koniec XV wieku) oraz normańskich kościołów Sant'Antonio Abate i Sant'Orsola (opisy w notce "Kościoły w Erice, część druga"). Przed tą bramą, podczas długiego powstania, zwanego Nieszporami Sycylijskimi (1282-1302), żołnierze andegaweńscy zostali wzięci do niewoli i skazani na zabicie mieczem. Brama otrzymała nazwę na pamiątkę tych egzekucji:

  Idąc tą drogą jeszcze dalej, dotrzemy do dawnej Dzielnicy Hiszpańskiej. Zbudowano ją za czasów hiszpańskiego panowania na Sycylii, w pierwszej połowie XVII wieku. Funkcjonowała wtedy tzw. „posata”, czyli obowiązek zapewnienia wyżywienia i zakwaterowania żołnierzom królestwa hiszpańskiego. Mieszkańcy Erice nie chcieli jednak, aby Hiszpanie zamieszkali zbyt blisko, dlatego postanowili wspólnie opodatkować się i zbudować stacjonującemu tam garnizonowi koszary poza centrum, na obrzeżach miasta. W 1632 roku prace budowlane zostały gwałtownie przerwane, dzielnica całkowicie opustoszała, a hiszpańscy żołnierze zostali zakwaterowani w zamku normańskim. W 2005 roku budynek przeszedł gruntowną renowację:

  Wracając zatrzymałyśmy się na chwilę na Piazza della Loggia. Znajduje się tam miejski ratusz, sklep, restauracja i bar: 

   Nie było tam jednak ani takiego klimatu, jaki można znaleźć na typowych włoskich placach, ani tym bardziej takiego, jak w uliczkach i zaułkach, którymi stamtąd wracałyśmy na parking:

    Po południu mgła ustąpiła i mogłyśmy z autobusu podziwiać widoki na okolicę wraz z górą Monte Cofano:

Kościoły w Erice, część druga

    Na mojej liście oprócz obiektów, do których kupiłyśmy bilet zbiorczy (na mapie oznaczone czerwoną kropką), znalazło się jeszcze sporo innych obiektów. Kolejność zwiedzania była związana z pogodą (mgła), godzinami otwarcia oraz czystym przypadkiem. A kolejność opisu jest jeszcze inna, grunt, że wszystkie sfotografowane miejsca udało mi się rozpoznać.

     Dziś obiektów sakralnych część druga. Zaczynamy od miejsca, w którym skończyła się poprzednia notka, czyli okolicy San Martino. Wszystkie oglądane obiekty znajdują się na powyższej mapce (czerwone i zielone kropki). Najpierw odwiedziłyśmy dwa kościoły pomiędzy San Martino a San Giuliano, na mapce oznaczone dwiema zielonymi kropkami, następnie San Francesco na południe od San Giuliano i wreszcie oznaczone czerwonymi kropkami San Giuliano i San Giovanni. Na zakończenie Sant'Orsola i Sant'Antonio - dwa obiekty z górnego końca mapki (zielone kropki).

   1. Kościół i klasztor San Pietro, zbudowany w 1365 roku i odnowiony w XVI i XVII wieku, był jednym z najpopularniejszych kościołów ze względu na centralne położenie. W 1575 roku został wybrany jako punkt odniesienia, wyznaczający granice czterech jurysdykcji parafialnych. W 1745 roku architekt G.B. Amico przebudował go, przyjmując eliptyczny plan i nadając mu barokowy wygląd, inspirowany pracami Borrominiego. Madonna della Pace dei Gagini na ołtarzu głównym była patronką miasta, dopóki nie zastąpiła jej Madonna di Custonaci. W klasztorze prezentowane są zbiory muzealne:

  2. Kościół i klasztor San Carlo zostały zbudowane w latach 1612–1617, a przebudowywane od XVIII do XX wieku. Klasztor był siedzibą wspólnoty sióstr klauzurowych, znanych przede wszystkim z przygotowywania typowych „dolci di abbey”, produkowanych do dziś przez cukierników z Erice według starożytnych receptur (jeden ze sklepików - na drugim zdjęciu). Obecnie w klasztorze mieści się internat Instytutu Szkolnictwa Wyższego „Ignazio i Vincenzo Florio”:

  3. Kościół wraz z  klasztorem San Francesco zostały zbudowane w 1362 roku, na miejscu pałacu, w którym w 1240 roku urodził się Sant'Alberto degli Abbati. Niestety były zamknięte:

 4. Kościół San Giuliano pochodzi być może z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Wprawdzie, według legendy, budowę zlecił król Roger, ale nie można wykluczyć, że była to przebudowa. Został jeszcze rozbudowany w latach 1612-1615, stając się bardziej okazałą budowlą z trzema nawami. W 1927 roku zamknięto go z powodu częściowego zawalenia i ponownie otwarto, po prawie 80 latach, 26 grudnia 2005 roku. W kościele znajdują się tak zwane „Tajemnice”, słynne grupy rzeźbiarskie z XVIII wieku, wykonane z drewna, płótna i kleju, przedstawiające ostatnie godziny ziemskiego życia Jezusa. Figury były niesione na ramionach przez wiernych wąskimi uliczkami miasta podczas Procesji Misteriów (Processione dei Misteri), dawnego obrzędu odbywającego się w Wielki Piątek. Obrzęd ten ma korzenie w XVI wieku, kiedy to odbywały się teatralne przedstawienia Męki Chrystusa, które z czasem ewoluowały w procesję rzeźb : 

  5. Kościół św. Jana Chrzciciela (San Giovanni Battista) jest bardzo stary, według inskrypcji na kamieniu pochodzi z czasów Konstantyna. Później przebudowano go dwukrotnie, w pierwszej połowie XV wieku i w 1631 roku. Najciekawszy jest późnogotycki portal wschodni, zdobiony piłkowatymi zygzakami, który poprzedzają piękne schody w kształcie wachlarza. Znajduje się on od strony stromej skarpy i nie dało się go zobaczyć, ponieważ kościół był zamknięty, a od strony ulicy widoczna była tylko fasada zachodnia: 

 

   6. Na północnym skraju miasta, już właściwie za murami, znajdują się bezpośrednio obok siebie dwa niewielkie kościółki, otoczone murem: Sant'Orsola i Sant'Antonio. Mają podobne dzwonnice, ale inne wejścia. Fasadę pierwszego z nich, zbudowanego w 1413 roku, zdobi XV-wieczny portal z żółtego tufu. Drugi to pochodzący z końca XII wieku (epoka normańska) kościół parafialny Sant'Antonio Abate. Z pierwotnej budowli zachował się ostrołukowy portal wejściowy oraz (odbudowany) zarys małego szczytu z dzwonnicą. Oba stanowią rzadkie przykłady kościołów dwunawowych:

   I to na razie wszystko, ale na temat Erice będzie jeszcze trzeci odcinek.