Ostania część zwiedzania Torunia obejmowała południowo - wschodni fragment historycznego centrum. Dotarliśmy tam od strony Bulwaru Filadelfijskiego.
Najpierw minęliśmy Dwór Mieszczański, zwany też Dworem Bractwa Świętego Jerzego. Budynek pochodzi z 1489 roku i został wzniesiony jako letnia rezydencja patrycjuszowskiego Bractwa świętego Jerzego. Do jego budowy wykorzystano prawdopodobnie cegły pochodzące ze zniszczonego przez toruńskich mieszczan zamku krzyżackiego. W XIX wieku Dwór został przebudowany, jednak zachował w dużym stopniu swój gotycki charakter. Do budynku przylega średniowieczna baszta „Wartownia”, która podkreśla historyczny charakter całego założenia:
Okrążywszy zamek przez fosę i ulicę Podzamcze, dotarliśmy do dwóch ciekawych bram. Pierwsza z nich to wschodnia brama między przedzamczem górnym a dolnym. Przy niej znajduje się kasa muzeum. Druga natomiast jest częścią Gdaniska z początku XIV wieku. Wieża pełniła funkcję sanitarną jako zamkowa toaleta, oraz obronną, strzegąc głównego wjazdu do zamku. Połączona była z piętrem zamku głównego gankiem wspartym na arkadach, tworzącym bramę. Gdanisko jest najlepiej zachowanym fragmentem zamku, ponieważ przetrwało burzenie zamku przez mieszczan toruńskich w XV wieku:
Zamek Krzyżacki w Toruniu to jedna z najstarszych budowli w mieście - prace przy jej budowie rozpoczęły się już prawdopodobnie w latach 30 - tych XIII wieku. Trudno określić jego dokładny wygląd i konstrukcję, ponieważ nie istnieją żadne historyczne źródła ukazujące zamek w okresie jego działania. W drugiej połowie XV wieku został on najpierw zrujnowany przez toruńskich mieszczan, a potem całkiem rozebrany, aby uniezależnić się od przyszłej władzy zwierzchniej (jakiejkolwiek - polskiej czy krzyżackiej) i uniemożliwić jej utrzymywania w mieście swojej załogi wojskowej. Odkopane spod gruzu, uporządkowane i zabezpieczone ruiny zostały udostępnione do zwiedzania w 1966 roku z okazji pięćsetnej rocznicy zawarcia drugiego pokoju toruńskiego oraz 1000 - lecia państwa polskiego. Pełnią dziś rolę pomnika, upamiętniającego zwycięską wojnę z Zakonem i powrót Torunia do Polski. W trakcie prac archeologicznych odsłonięto przyziemie zamku głównego wraz z fragmentami arkadowego krużganku od strony dziedzińca oraz sklepione piwnice, które również można zwiedzać:
Z zamku przeszliśmy na teren Nowego Miasta, które wcale nie jest nowe, tylko przeciwnie - bardzo stare, bo lokowane w 1264 roku (podobnie, jak na przykład Nowy Korczyn, w którym kiedyś byliśmy, a który prawa miejskie otrzymał w 1258 roku). Górujący nad nim kościół świętego Jakuba (dawna fara nowomiejska) powstał z fundacji Zakonu Krzyżackiego w pierwszej połowie XIV wieku. Zaliczany jest do najcenniejszych i najciekawszych osiągnięć architektonicznych średniowiecza na terenie Polski. Jest to kościół bazylikowy (z niższymi w stosunku do nawy głównej nawami bocznymi), pierwszy taki powstały w państwie krzyżackim. Od pozostałych toruńskich kościołów gotyckich różni się także rzadko stosowanym na ziemiach polskich systemem konstrukcyjnym, który polega na przeniesieniu ciężaru sklepień nawy głównej za pomocą łuków odporowych na skarpy naw bocznych. Od XV wieku, po podwyższeniu naw bocznych, widoczny jest tylko jeden łuk odporowy nad dachem zakrystii.
W czasach reformacji, w 1557 roku, kościół św. Jakuba, podobnie jak inne kościoły toruńskie, przeszedł w użytkowanie gminy protestanckiej. Wówczas doszło do znacznej zmiany wnętrza kościoła. W posiadaniu protestantów kościół pozostawał do 1667 roku, kiedy to decyzją najpierw sejmu, a następnie sądu relacyjnego, został zwrócony benedyktynkom, które go zajmowały wcześniej:
Wiele cennych, również w skali międzynarodowej, zabytków ruchomych z tego kościoła prezentowanych jest w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu. Natomiast we wnętrzu znajdują się gotyckie malowidła ścienne, barokowy ołtarz, renesansowe organy z 1611 roku (drugie najstarsze w Polsce) oraz gotycka rzeźba - Czarny Krucyfiks. Można tu też obejrzeć niektóre elementy wyposażenia, przeniesione z rozebranego w XIX wieku kościoła św. Mikołaja:
Następnie obejrzeliśmy Rynek Nowomiejski. To główny plac Nowego Miasta, dawnej rzemieślniczej dzielnicy Torunia. Plac ma wymiary 95 x 95 m. W przeciwieństwie do Rynku Staromiejskiego, z każdego narożnika pod prostym kątem wybiegają po dwie ulice. Taki szachownicowy plan urbanistyczny został wytyczony w 1264 roku wraz z lokacją Nowego Miasta Torunia, które od 1264 aż do 1454 roku stanowiło oddzielny organizm miejski z własnym ratuszem, władzami i herbem:
Centralne miejsce Rynku Nowomiejskiego zajmuje budynek byłego zboru ewangelickiego z XIX wieku. Dawniej stał tu ratusz, otoczony sukiennicami i budami, ale w 1818 roku został zburzony:
Wśród kamienic otaczających plac uwagę przykuwa budynek apteki "Pod Złotym Lwem", którego dzisiejsza klasycystyczna forma skrywa gotyckie mury. W jednej z barokowych kamienic na zachodniej pierzei rynku mieści się historyczna gospoda "Pod Modrym Fartuchem" z 1489 roku. Z kolei w dawnej gospodzie "Bractwa Czeladzi Murarskiej" ma obecnie swą siedzibę prężnie działająca Galeria i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka. To ten najmniejszy budynek na trzecim zdjęciu:
Na zakończenie udaliśmy się w stronę Placu Świętej Katarzyny, gdzie znajduje się neogotycki kościół garnizonowy pod jej wezwaniem:
W drodze powrotnej do centrum szliśmy ulicą Królowej Jadwigi obok Pomnika Piernikarki Toruńskiej i przez plac z zegarem, który znajduje się na granicy Nowego i Starego Miasta:
Popatrzyliśmy jeszcze na położony naprzeciwko zegara Młodzieżowy Dom Kultury, który działa od 1965 roku w neogotyckim budynku, wzniesionym w 1892 roku dla Kurkowego Bractwa Strzeleckiego, a potem ulicą Szeroką powędrowaliśmy w stronę hotelu:
Następnego dnia rano wyruszyliśmy w drogę powrotną, szczęśliwi, że dobrze wykorzystaliśmy ten czas, zyskując sporą porcję wiedzy i wrażeń.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz