Grado - wyspa skarbów

   Grado chlubi się rzymskimi korzeniami. Istniało już w czasach Juliusza Cezara i było wykorzystywane przez rzymskie legiony. Stacjonowały one w pobliskiej Akwilei, dla której Grado stanowiło port morski o dużym znaczeniu obronnym z uwagi na jego sytuowanie na wyspie, która z wszystkich stron otoczona jest wodą. W czasie najazdów i wojen, a szczególnie w 452 roku, gdy Hunowie pod wodzą Attyli zniszczyli Akwileję, jej mieszkańcy uciekali do Grado, gdzie byli bardziej bezpieczni. W końcu również patriarcha postanowił przenieść tam swoją siedzibę, która pozostała w mieście kilkaset lat, co znacząco wpływało na jego rozwój. Zagrożenie ze strony obcych plemion jednak nie minęło i część mieszkańców uciekła jeszcze dalej, na zachód, na bardziej niedostępne, bagniste wyspy, dając początek Wenecji. I dlatego mówi się, że Grado było córką Akwilei, a matką Wenecji. 

   Od 1815 roku miejscowość była częścią Imperium Habsburgów i dlatego obserwujemy tu duży wpływ kultury austriackiej. To właśnie wtedy Grado przerodziło się w kurort turystyczny. W maju 1918 roku po zakończeniu I wojny światowej, miasto zostało podbite przez włoskich żołnierzy, ale z uwagi na swoje specyficzne położenie nie zostało zniszczone w trakcie działań wojennych. Dzięki temu, że w 1936 roku wyspę połączono z lądem poprzez groblę, teraz można do niej wjechać samochodem.

  W związku z moją miłością do starożytności, ale też i do Wenecji, Grado i Akwileja dawno stały się moim marzeniem. Ogromnie się cieszę, że wreszcie udało się je zrealizować i mogłam zobaczyć te wszystkie skarby. 

   Przyjechaliśmy autobusem nr 400 z Cervignano. Jeżdżą regularnie i punktualnie, co mnie we Włoszech zdumiewa, ale też cieszy. Spacer rozpoczęliśmy od nowszej części miasta, aby obejrzeć nadmorskie bulwary, a potem już skupić się na starożytnościach. Z niepokojem obserwowaliśmy niebo, ale na szczęście czarne chmury prędko się oddalały i temperatura rosła:

   Z nabrzeża przenieśliśmy się na Piazza Biagio Marin z pozostałościami pochodzącego z IV–VI wieku n.e. wczesnochrześcijańskiego kościoła. Stanowią one wyjątkowe, otwarte stanowisko archeologiczne o nazwie "Resti Basilica della Corte", gdzie można oglądać dobrze zachowane mozaiki, kolumny i grobowce. Mieści się tam również ratusz miejski oraz budynek, zwany Casa della Musica, jeden z najstarszych w Grado. Pochodzi on z VI wieku n.e. i został odrestaurowany z zachowaniem wielu oryginalnych elementów. Przez prawie 100 lat był siedzibą miejskiej orkiestry, dziś jest urządzono w nim nowoczesną przestrzeń wystawową:

   Większość zabytków skupiona jest na pobliskim Campo Patriarchi, dawnym miejscu zgromadzeń i obrzędów. Najważniejsza jest tam Bazylika Świętej Eufemii, wzniesiona w V wieku na gruzach poprzedniej, z IV wieku. Jest to trójnawowa świątynia z dwoma rzędami potężnych kolumn. W XV wieku dobudowano dzwonnicę i zwieńczono ją wiatrowskazem z miedzianą figurą Michała Archanioła, widoczną z wszystkich zakątków miasta. Posadzka kościoła pokryta jest mozaikami, które tworzą geometryczny wzór. Pochodzą z VI wieku, a odrestaurowane zostały w latach 1945-1947. Absydę zdobi gotycki fresk, przedstawiający Chrystusa na tronie oraz kunsztownie wykonany, srebrno-złoty ołtarz z XIV wieku. Po lewej stronie nawy głównej stoi wysoka sześciokątna ambona z XIII wieku, z baldachimem ozdobionym rzeźbiarskimi dekoracjami o islamskim charakterze, natomiast na balustradzie widoczne są symbole czterech ewangelistów. Na czwartym zdjęciu widać chrzcielnicę z kapitela antycznej kolumny. Na temat pozostałych dzieł nie znalazłam informacji:

   

  Na jednej z kolumn czworobocznego portyku (quadriportico), który niegdyś stał przed bazyliką, stoi średniowieczny krzyż patriarchalny Croce del Patriarcato Gradese. Po przeciwnej stronie placu widoczny jest maleńki kościółek, dawne Audytorium Świętego Rocha z XVII wieku:

  Tuż obok Bazyliki San Eufemia zachowało się ośmioboczne Baptysterium o szerokości około 12 metrów. Posiada orientację wschód-zachód, powiązaną z osią bazyliki. Podłoga, podobnie jak w pobliskiej świątyni, wyłożona jest mozaikami. Jedna z nich zawiera motyw fal, w wierze chrześcijańskiej symbolizujący przejście od grzechu do nowego życia. Pośrodku stoi wanna służąca do chrztów, a jej sześcioboczny kształt nawiązuje do stworzenia świata w ciągu 6 dni:

   Od strony Baptysterium można wejść na niewielkie, malownicze patio przy bazylice, na którym zgromadzono sporo artefaktów:

    Na lewo od Baptysterium znajduje się Chiesa di Santa Maria delle Grazie. To niewielka, ale zachwycająca wczesnochrześcijańska bazylika, pochodząca również z V wieku. Wewnątrz można podziwiać ołtarz, chrzcielnicę, drewnianą figurę Matki Bożej Łaskawej oraz mozaiki podłogowe:

    Za rogiem rozpoczyna się deptak Piazza Duca D'Aosta, ciągnący się aż do mariny:

   Dalej ulica prowadzi do dworca autobusowego, z którego ruszyliśmy w dalszą drogę.