Mediolan, część druga

 Druga część opisu Mediolanu będzie może nieco przydługa, za co niniejszym przepraszam, ale nie chcę już tego dzielić na kolejne odcinki.

Naszą wędrówkę kontynuujemy od Nowej Porta Ticinese. Brama ta, zbudowana na część Napoleona w formie łuku triumfalnego, pochodzi z 1801 roku:

Za bramą po prawej stronie mijamy kościół pod wezwaniem św. Eustorgiusza (Sant'Eustorgio), którego historia sięga XIV wieku. Na jakiś czas złożono w nim relikwie Trzech Króli, przywiezione w IV wieku przez owego Eustorgiusza. Kościół niestety był zamknięty:

Idąc dalej na północ dochodzimy do średniowiecznej bramy Porta Ticinese. Zbudowano ją w XI wieku, a przebudowano w roku 1329. Nazwę jej zawdzięczamy temu, że tędy wiodła dawniej droga do Ticinum, czyli obecnej Pawii. Wieże dobudowano w XIX wieku:

Zaraz za bramą ulica przechodzi w szeroki plac, przy którym znajduje się Bazylika św. Wawrzyńca (Basilica San Lorenzo Maggiore), zbudowana na planie centralnym, typowym dla świątyni paleochrześcijańskiej. Pochodzi z przełomu IV i V wieku, a do jej budowy użyto kamieni, pozostałych po rzymskim amfiteatrze:

XI i XII wiek to nie były dla Mediolanu najszczęśliwsze lata. Większość starożytnych budowli uległa zniszczeniu z powodu walk, toczących się między Barbarossą a Ligą Lombardzką. Ten kościół wprawdzie ocalał, ale jego konstrukcję nadwyrężyły liczne pożary i trzęsienia ziemi, musiał więc przejść gruntowną odbudowę. Kolejne nieszczęście nastąpiło, gdy w roku 1573 zawaliła się kopuła bazyliki. Jej rekonstrukcja trwała ponad 40 lat. Na szczęście obie przebudowy nie były aż tak rewolucyjne, by świątynia straciła swój niepowtarzalny charakter.

Wewnątrz kościoła dominuje styl romańsko-bizantyjski. Kopuła otoczona jest czterema absydami i wspiera się na ażurowych ścianach z licznymi filarami i arkadami:

Do kościoła przylega kilka kaplic, na przykład ta:

Przed świątynią stoi okazały pomnik Konstantyna Wielkiego:

Naprzeciwko kościoła, wzdłuż ulicy, już w IV wieku ustawiono wspaniałą rzymską kolumnadę, zwaną dziś Colonne di San Lorenzo. Składa się ona z 16 korynckich kolumn, które powstały w II lub III wieku dla jakiejś nieznanej świątyni bądź term:

Około 1 km na zachód od bazyliki św. Wawrzyńca znajduje się kolejna świątynia, nawet jeszcze starsza i ważniejsza dla Mediolanu, czyli bazylika świętego Ambrożego (Sant'Ambrogio). Można do niej dotrzeć w ciągu kwadransa ulicą Amicisa lub Gian Giacomo Mora i jej przedłużeniem - Via Caminadella. My, próbując skrócić drogę, przeszliśmy przez teren uniwersytetu, ale nie było ani przez to ani specjalnie łatwiej, ani szybciej ;-)

Bazylika ta została wybudowana na dawnym "Cmentarzu Męczenników" w latach 379 - 386 z woli biskupa Mediolanu, jako "Basilica Martyrum", gdzie umieszczono relikwie świętych. Ok. 400 lat później obok Bazyliki powstał klasztor benedyktynów. Sama bazylika została przebudowana najpierw w wieku IX (z tego okresu pochodzi mozaika w absydzie, chór i atrium), a po raz kolejny, znacznie gruntowniej, w latach 1088-1099 według kanonów stylu romańskiego.

Wchodzimy do niej przez czworokątny dziedziniec (atrium) z krużgankami. W tle widać dwie dzwonnice. Prawa, zwana dzwonnicą mnichów, pochodzi z VIII w, lewa natomiast, zwana dzwonnicą kanoników, sięga swymi początkami roku 1144 (górne pietra są młodsze):

W prezbiterium, pod bogato zdobionym romańskim cyborium, widzimy złoty Ołtarz św. Ambrożego, a za nim, na ścianie absydy - przepiękną IX-wieczną mozaikę:

Pod prezbiterium znajduje się krypta, gdzie złożono relikwie świętych Gerwazego, Protazego i Ambrożego. W krypcie było dość ciemno, więc zdjęcia są słabe:

Bazylika posiada również kaplice, reprezentujące inne style architektoniczne:

Kolejne zdjęcia przedstawiają ambonę z początku okresu romańskiego, przebudowaną w roku 1201 i znajdujący się pod nią starożytny rzymski sarkofag z IV wieku, zwany Stillicone (sarkofag Flaviusa Stilichona), arcydzieło wczesnochrześcijańskiej sztuki rzeźbiarskiej:

Na placu, po lewej stronie bazyliki, już poza ogrodzeniem, stoi biała kolumna, wzniesiona w epoce rzymskiej. Powszechnie jest ona nazywana "diabelską kolumną", zgodnie z legendą, według której była ona świadkiem walki św. Ambrożego z diabłem:

Z boku, na lewo od bazyliki, na środku niewielkiego dziedzińca otoczonego kolumnadą, znajduje się mały kościółek - Oratorium św Zygmunta z XI wieku, niestety drzwi były zamknięte:

W pobliżu bazyliki Sant'Ambrogio warto jeszcze zobaczyć białą ośmioboczną świątynię, zwaną Sacrario dei Caduti albo Tempio della Vittoria (Sanktuarium Poległych albo Świątynia Zwycięstwa). Jest to pomnik poległych w czasie I wojny światowej, wzorowany na mauzoleum Teodoryka w Rawennie i Wieży Wiatrów w Atenach. Powstał w latach 1927 -1930 na podstawie projektu Giovanniego Muzio. Centralny rdzeń otacza krypta, w której umieszczono tablice z brązu z nazwiskami 10 tysięcy poległych. Świątynię wieńczy latarnia, widoczna z odległości ponad dziesięciu kilometrów.:

Niedaleko bazyliki można wsiąść do metra (linia 2) i przejechać dwie stacje do dzielnicy Brera. Od stacji Lanza warto przejść najpierw ulicą Via Mercato nieco na południe, aby przed kościołem Santa Maria del Carmine zobaczyć rzeźbę “Petto a metà” Mitoraja z 1986 roku:

Z tego miejsca już blisko do Pinakoteki Brera. To właśnie tu chcieliśmy się znaleźć w pierwszą niedzielę miesiąca, aby nabyć bilety do galerii za "0 €" (taka cena widnieje na bilecie). Dotarliśmy tam około 17:30, więc kolejka już nie była długa, ludzie wypełniali tylko dwa boki arkadowych krużganków ;-)

Do wnętrza weszliśmy po około półgodzinnym oczekiwaniu, więc nie było tak źle. A poza tym warto było!

Muzeum mieści się w Palazzo di Brera – budynku, którego historia sięga I poł. XIII w., kiedy w Mediolanie pojawił się zakon humiliatów, łączących modlitwę z pracą fizyczną. Rozpoczęli oni budowę klasztoru i kościoła Santa Maria. Trzy wieki później kompleks budynków przeszedł w ręce jezuitów, którzy go przebudowali i otworzyli w nim szkołę i kolegium. Po rozwiązaniu zakonu w roku 1774 zmieniono częściowo przeznaczenie budynku: znalazły się tam oprócz szkoły m. in. obserwatorium astronomiczne, biblioteka i pinakoteka. W 1803 roku, za rządów napoleonskich, pinakoteka została udostępniona publiczności. W 1859 roku na dziedzińcu stanął brązowy posąg Napoleona jako Marsa niosącego pokój, autorstwa Antonia Canovy.

Zasadniczą część zbiorów muzeum stanowią dzieła malarstwa włoskiego, od okresu średniowiecza do czasów współczesnych, w tym głównie obrazy artystów włoskiego renesansu, ale znajdują się tu także prace z innych epok i twórców innych narodowości. Zrobiłam sporo zdjęć, ale chyba nie ma potrzeby umieszczania ich wszystkich tutaj. Postanowiłam, że ograniczę się do 10 przykładów. Wybór był niezwykle trudny, bo wybitnych dzieł i nazwisk jest tam bardzo wiele. Kto jest zainteresowany bliżej tematem, łatwo znajdzie pełniejsze opracowanie. A oto efekt moich wyborów:

1. Caravaggio - Wieczerza w Emaus:

2. Donato Bramante - Chrystus przy kolumnie:

3. Tintoretto - Przeniesie ciała św. Marka:

4. Tintoretto - Pieta:

5. Rubens - Ostatnia Wieczerza:

6. Rafael - Zaślubiny Marii:

7. Veronese - Uczta w domu Szymona:

8. Canaletto - Widok kanału i placu św. Marka z Punta della Dogana:

9. Guercino - Abraham, wypędzający Hagar i Ismaela:

10. Montagna - Madonna z Dzieciątkiem, świętymi i grającymi aniołami:

Po wyjściu z galerii wydawało się nam, że mamy sporo czasu, więc pojechaliśmy na plac Duomo, aby jeszcze raz sfotografować katedrę, którą o tej porze słońce oświetlało od frontu. W związku z tym na dworzec dotarliśmy dość późno. Potem szukaliśmy odpowiedniego biletomatu, a czas mijał. Wreszcie, nie znazazłszy po drodze żadnych kasowników, wpadliśmy na peron minutę przed odjazdem pociągu. Wtedy dopiero ujrzeliśmy żółtą skrzynkę, wiec jeszcze skasowaliśmy oba bilety i biegiem wskoczyliśmy do wagonu. Natychmiast pociąg ruszył. W efekcie nie mam ani jednego zdjęcia z pięknego mediolańskiego dworca, bo na to już całkiem czasu nie starczyło. Czyżbym musiała tam jeszcze wrócić?

Na razie jednak z Mediolanem koniec, a następna wycieczka zawiedzie nas nad alpejskie jezioro Como.

Mediolan, część pierwsza

 Będąc w Bergamo nie sposób pominąć w swoich planach Mediolanu. To miasto, nazywane włoskim Nowym Jorkiem, jest faktyczną stolicą kultury, mody, rozwoju gospodarczego Włoch, prawdziwą metropolią na skalę nie tylko europejską. Ale to dla mnie wcale nie brzmi jak zachęta, bo przecież nie tego szukam, jadąc do Włoch. W związku z tym tak przygotowałam sobie plan zwiedzania, żeby Mediolan jednak polubić.

Z Bergamo przyjechaliśmy pociągiem (jeżdżą co godzinę, podróż trwa ok. 50 min., cena 5:50 €). Od razu po 4,50 € kupiliśmy bilety dobowe i metrem pojechaliśmy do Duomo.

Jedyne miejsce w Mediolanie, co do którego od początku byłam absolutnie pewna, że chcę je odwiedzić, to właśnie katedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Na początek parę słów o historii tego obiektu. Budowę rozpoczęto w 1386 roku w miejscu, gdzie mieściły się Bazylika Świętej Tekli oraz Santa Maria Maggiore, które później zostały włączone w obręb nowej katedry. Z uwagi na liczne rzeźby i detale budowa trwała aż 427 lat. Dziś jest to druga co do wielkości świątynia we Włoszech i czwarta na świecie. To tu w 1805 roku Napoleon Bonaparte koronował się na króla Lombardii. Cała budowla jest zrobiona z różowego oraz białego marmuru pochodzącego z Candoglii. Liczba misternych marmurowych rzeźb, figurek oraz innych ozdób przekracza dwa tysiące. Świątynia pojawiła się przed nami w całej swej okazałości tuż po wyłonieniu się ze stacji metra:

Jako że była to niedziela, zaczęliśmy od mszy, która zaczęła się o godzinie 9:30. Po mszy rozejrzałam się dookoła, zrobiłam kilka zdjęć, ale nastawiłam się głównie na oglądanie katedry z zewnątrz, bo tam dzieje się najwięcej:

Koniecznie trzeba wejść na taras widokowy na dachu (7 € po schodach lub 13 € windą), z którego lepiej możemy przyjrzeć się setkom figurek oraz podziwiać panoramę Mediolanu. My zdecydowaliśmy się na windę, bo przecież czekało nas jeszcze parę godzin zwiedzania i trzeba było oszczędzać nogi. Wydawało mi się, że byłam przygotowana na to, co tam zobaczę, ale po wyjściu na taras oniemiałam z zachwytu. Poniżej fotorelacja z tego spaceru na wysokościach:

Plac katedralny otaczają reprezentacyjne budowle, wśród nich Palazzo Reale (Pałac Królewski) i Palazzo dell'Arengario z czasów Mussoliniego, oba od strony południowej. Łatwo zgadnąć, który jest ten faszystowski ;-)

Na środku placu stoi pomnik Wiktora Emanuela II, odsłonięty w roku 1896: 

Za tym ostatnim budynkiem, stojącym na prawym końcu południowej pierzei placu, w odległości niecałych 100 metrów, znajdziemy niewielką Bazylikę Santa Maria presso San Satiro. Kościół ten powstał w XV stuleciu na miejscu jeszcze starszej świątyni, poświęconej św. Satyrusowi, spowiednikowi i bratu św. Ambrożego - patrona Mediolanu. Według niektórych źródeł projektantem był Bramante, ale najnowsze badania tego nie potwierdzają. Kościół oglądałam tylko z zewnątrz:

Znajdująca się po stronie północnej placu Galeria Wiktora Emanuela II, to przepiękny pod względem architektonicznym obiekt, drugi ważny symbol Mediolanu. Stojące tam gmachy pochodzą z XIX w. Biegnące między nimi ulice zostały przykryte szklaną kopułą:

Wchodzimy na jej teren spod katedry, a wychodzimy z przeciwnej strony, aby dotrzeć na Piazza Scala i zobaczyć słynną operę, a także stojący naprzeciw niej pomnik Leonarda da Vinci:

Można stąd przejść pieszo ok. 800 metrów do zamku Sforzów (Castello Sforzesco) lub dotrzeć tam linią metra M1 z Piazza del Duomo. Wstęp do zamku jest bezpłatny, płatne są tylko muzea.

Majestatyczny zamek został wybudowany z czerwonej cegły w XIV wieku dla rodziny Visconti, później zburzony i odbudowany przez nowych właścicieli - Sforzów, którzy rezydowali tu od XV w. Budowlę wzniesiono na planie kwadratu. Pośrodku znajduje się spory dziedziniec, otoczony murem z blankami i narożnymi basztami. Przed główną bramą do zamku znajduje się okazała współczesna fontanna:

Za zamkiem rozciąga się piękny park (Parco Sempione), na którego drugim końcu stoi Arco della Pace, czyli Łuk Pokoju:

Warto potem podjechać metrem do stacji Porta Genova, by wpaść na chwilę do małej Wenecji, czyli dzielnicy Naviglio, położonej na południe od zamku, i przespacerować się w stronę Porta Ticinese. W Naviglio znajduje się sieć licznych kanałów, otoczonych z obydwu stron bulwarami i kamieniczkami. Pierwotnie pełniły one funkcje praktyczne, m.in. stanowiły drogę transportu dla marmuru niezbędnego do budowy Dumo. Obecnie cztery z kanałów są osuszone, a piąty, największy z nich - Naviglio Grande - służy jako atrakcja turystyczna. Niedawno pomiędzy ulicami Viale Gorizia, a Viale Gabriele D'Annunzio wykopano nowy kanał (pierwsze zdjęcie) i zbudowano most, a po bokach wzniesiono bulwary, przy których znajdują się pomosty, ławki, alejki spacerowe, trawniki i tereny rekreacyjne. W dzień jest tu raczej spokojnie, dopiero wieczorem i w nocy dzielnica ożywa. Mnie raczej ta okolica przypomina Amsterdam, niż Wenecję, ale i tak jest pełna uroku:

Nad kanałem Naviglio Grande odwiedziliśmy XIX - wieczny secesyjny kościół Santa Maria delle Grazie al Naviglio, powstały po wyburzeniu wcześniejszego kościoła barokowego. Na pierwszym zdjęciu widać, że fasada jest całkowicie zasłonięta na czas remontu:

Na skraju dzielnicy, przy Corso S. Gottardo stoi kościół św. Gotarda, pochodzący z XIV wieku, przebudowany w stylu neoklasycystycznym, niestety w tym czasie był zamknięty:

Corso S. Gottardo prowadzi do pierwszej z dwóch bram Porta Ticinese, ale o tym opowiem następnym razem.