W Preszowie na starówce prawie każdy budynek to klejnot, który imponuje pochodzeniem, nierzadko średniowiecznym, ciekawą historią bądź pięknymi zdobieniami. A najczęściej wszystkim naraz. Nazwy i dzieje kilku z mijanych przez nas kamienic poznałam, resztę po prostu podziwiałam.
Na samym początku, obok dzielnicy żydowskiej, zobaczyliśmy tak zwany Kumšt. Jest to budynek, stanowiący niegdyś część fortyfikacji miejskich. Po przekształceniu w wieżę ciśnień dostarczał wodę do kamiennych zbiorników przy ulicy Głównej, aż do budowy systemu wodociągowego na początku XX wieku:
Nieco na uboczu położony jest rokokowo-klasycystyczny Żupny Dom. Nazwa bywa tłumaczona jako Dom Powiatowy, Dom Hrabstwa, w dawnej Polsce żupa byłaby odpowiednikiem kasztelanii:
Wrzecionowaty rynek otoczony jest wieloma pięknymi
kamienicami. Jedną z nich przekształcono w miejską piwnicę winną na początku XVI wieku, a w
XVII wieku przeniósł się tu ratusz:
Pod prawą częścią ratusza znajduje się brama, a pod nią biegnie w dół klimatyczna uliczka Floriánova, pełna pieknych kamienic i kawiarnianych ogródków. Przy jej skrzyżowaniu z Jarkovą stoi Więzienie Caraffa z XV wieku, jeden z najstarszych gotyckich zabytków miasta, który obecnie pełni funkcję galerii o nazwie Caraffka:
Wśród kamienic, otaczających rynek, na szczególną uwagę zasługuje Pałac Rákoczego z XVI wieku, klejnot miejskiej architektury renesansowej, zbudowany przez księcia Zygmunta Rákoczego z Siedmiogrodu. Miała to być miejska siedziba rodu. Został przebudowany na początku wieku XVII. Powstała wtedy charakterystyczna fasada z trzema wykuszami i piękną attyką. Całość udekorowano sgraffiti. Budynek był wtedy uważany za najpiękniejszą budowlę ówczesnych Górnych Węgier. W XVIII wieku boczne skrzydło przebudowano w stylu barokowym:
Nieco dalej na południe, gdzie ulica Hlavna przechodzi w Námestie legionárov (Plac Legionistów), znajduje się Pałac Klobušickich. Jego budowę ukończono w 1756 roku. Ma ciekawą frontową fasadę, jest bogato zdobiony stiukami. W pierwszej połowie XIX wieku w pałacu działał niemiecki teatr, założony przez doktora S. Kriegera. Obecnie znajduje się tu Sąd Regionalny w Preszowie. Pałac pierwotnie obejmował też duży francuski park. Na jego terenie mieściła się letnia rezydencja pałacu, XIX-wieczna budowla w stylu romantycznym. Parku już nie ma, Letohradek obecnie jest malowniczą ruiną, można go znaleźć na tyłach pałacu, w ogrodzie należącym do fary ewangelickiej, w pobliżu kościoła franciszkanów:
Pozostałe kamienice również są piękne, na wszystkie warto popatrzeć:
Z nieco młodszych budynków ciekawy jest Bank Bosákova z 1924 roku, secesyjny budynek wystawowy na rogu ulic Hlavnej i Levočskiej:
Na tym nasza wizyta w Preszowie się zakończyła, udaliśmy się na północ, do Bardejovskich Kupeli.
c.d.n.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz