Grudziądz - miasto spichlerzy

   Już w późnym paleolicie, czyli 8000 lat przed naszą erą, pojawiły się na terenie obecnego Grudziądza pierwsze ślady osadnictwa. Góra Zamkowa była już zamieszkana we wczesnym średniowieczu (VII i VIII wiek), a w X wieku istniał tam słowiański gród warowny. Prawa miejskie zostały przyznane prawdopodobnie w latach 1222 - 1231. Grudziądz wchodził w skład państwa Mieszka I, jednak w wyniku rozbicia dzielnicowego przypadł Konradowi Mazowieckiemu. Następnie, w 1231 roku, miasto wraz z całą okolicą zostało przejęte przez Krzyżaków, którzy zbudowali tam zamek. Po II Pokoju Toruńskim w 1466 roku miasto znów trafiło do Polski. W 1522 roku przebywał tam Mikołaj Kopernik. Na przełomie XVII i XVIII stulecia Grudziądz opanowali Szwedzi. Po pierwszym rozbiorze Polski miasto znalazło się w rękach niemieckich, a w 1919 roku wróciło do Polski. W 1945 roku, ponad 60% zabudowy miasta zostało zniszczone przez "bratnie" wojska radzieckie. 

  Grudziądz słynie z unikalnego w skali Polski kompleksu obwarowań. Jego budowę rozpoczęto pod koniec XIII wieku. Połączony był z murami zamku krzyżackiego, położonego w północnej części miasta. Pierwsze fragmenty powstały pod rządami krzyżackimi w XIV wieku, kolejne po przyłączeniu miasta do Polski, a w XV wieku jeszcze je podwyższono, jednocześnie włączając do systemu spichlerze. Przyczynił się do tego fakt, że od XV wieku na zachodzie Europy rósł popyt na polskie zboże, a Wisła stała się szlakiem handlowym do spławiania różnych towarów. Dzięki temu nadwiślańskie miasta przekształciły się w ważne centra handlu. Do przechowywania towarów pobudowano kilkukondygnacyjne spichlerze, które dla wygody usytuowano nad Wisłą. Miały małe okienka i niezwykle grube (do 2 m) ściany, więc mogły na tym odcinku doskonale pełnić funkcję murów obronnych: 

   Zaparkowaliśmy nad rzeką i od tej strony ruszyliśmy na zwiedzanie miasta. Obejrzeliśmy spichlerze, zatrzymaliśmy się przy Pomniku Flisaka i weszliśmy na Stare Miasto przez Bramę Portową. Ze względu na położenie miasta na nadwiślańskiej skarpie, stare spichlerze od strony wody mają kilka pięter, ale ze staromiejskiej uliczki wyglądają na jednopiętrowe. Mogliśmy teraz, w drodze na Rynek, podziwiać je z drugiej strony:

   Rynek położony jest w centralnej części miasta i jest prostokątem o wymiarach 70 na 50 m. Otaczają go ładnie odrestaurowane kolorowe kamieniczki, które niestety są rekonstrukcjami istniejących przed II wojną światową budynków. Na Rynku i w otaczających go uliczkach jest mnóstwo klimatycznych kawiarenek i restauracji:

  W pobliżu położony jest kościół św. Mikołaja. Powstał w stylu gotyckim, a jego budowę rozpoczęto w XIII wieku. Najprawdopodobniej w miejscu budowy wcześniej istniała starsza świątynia. W XV stuleciu podwyższono nawę główną. Pod koniec XVII wieku świątynia przeszła w ręce protestantów. W kolejnych stuleciach w wyniku różnych wojen kościół wymagał licznych napraw. Obecny wygląd jest skutkiem XIX-wiecznych prac renowacyjnych, aczkolwiek podczas działań wojennych w 1945 roku kościół ponownie uległ poważnym uszkodzeniom, a kolejna naprawa nastąpiła jakiś czas później:

  Ratusz (Urząd Miasta) mieści się obecnie w dawnym kolegium z XVII wieku, będącym częścią zespołu pojezuickiego przy barokowym kościele św. Franciszka Ksawerego z XVIII wieku (wejście do kościoła jest z innej strony):

  W tym miejscu jest przerwa w murach i schodki prowadzące na nabrzeże, a obok, przy niskim murku stoi sympatyczny pomnik ułana z dziewczyną:

  Idąc dalej w górę ulicą Spichrzową przez bramę, trafiliśmy na Wzgórze Zamkowe z ruinami zamku krzyżackiego i wieżą Klimek:

  Zamek krzyżacki w stylu gotyckim zbudowano z cegieł na wysokim wyniesieniu długości 170 m i szerokości 70 m, położonym około 60 m ponad poziomem lustra Wisły, na wschodnim brzegu rzeki. Początek budowy murowanego zamku krzyżackiego datuje się na około 1260 rok. Wieżę Klimek zbudowano po 1300 roku. Zamek grudziądzki powstał jako komturski o średniej wielkości i liczebności załogi (od kilkunastu braci - rycerzy i księży krzyżackich do siedmiu w drugiej połowie XV wieku). Założenie składało się z zamku wysokiego oraz przedzamczy. Pozostały po nim tylko fragmenty murów oraz piwnicy. Wieżę po wojnie odbudowano, a w zasadzie postawiono na nowo:

    Z góry można popatrzeć na Wisłę i miasto:

  Zeszliśmy z góry inną drogą i trafiliśmy na Plac Miłośników Astronomii, na którym ustawiono pomnik Kopernika. Ma upamiętniać fakt, że w 1522 roku Mikołaj Kopernik wygłosił przed sejmikiem stanów pruskich w Grudziądzu swój ,,Traktat o monecie”, który kilka lat później doczekał się wydruku i do dziś stanowi ważny element zasady ekonomicznej, znanej jako Prawa Kopernika-Greshama. Ostatnio pojawił się tam również ciekawy mural:

  Idąc na południe w kierunku parkingu, zaszliśmy jeszcze w dwa miejsca. Pierwsze z nich to Plac Niepodległości z pomnikiem poświęconym Józefowi Piłsudskiemu. Znajduje się na nim medalion z popiersiem marszałka z profilu, a całość wieńczy orzeł, zrywający się do lotu.

 Drugie miejsce to zespół poklasztorny benedyktynek, położony w południowej części Starego Miasta. W jego skład wchodzi Pałac Opatek z XVIII wieku, który jest pięknie odrestaurowany, kościół św. Ducha z XVI wieku, a także budynek klasztorny z XVII wieku z Muzeum im. ks. Łegi. Musieliśmy już niestety ruszać w dalszą drogę, więc na zwiedzanie muzeum nie było szans:

    I w ten sposób zakończył się kolejny etap naszej wycieczki. Ale nie był to etap ostatni.