Olsztyn - serce Warmii

   Olsztyn powstał, gdy Henryk von Luter założył drewniano-ziemną strażnicę, czyli około 1334 roku. Prawa miejskie uzyskał 31 października 1353 roku, a lokację miasta na prawie chełmińskim przeprowadził Jan z Łajs. Od 1466 do 1772 roku miasto leżało w granicach Polski. W XVI wieku administratorem zamku był tam wybitny astronom Mikołaj Kopernik. Od 1772 roku Olsztyn znajdował się pod zaborem pruskim, a w 1945 roku powrócił do Polski. W roku1466 na mocy II pokoju toruńskiego Olsztyn wraz z całymi Prusami Królewskimi, znalazł się w granicach Korony Polskiej, wchodząc w skład autonomicznego księstwa warmińskiego. W latach 1516–1521 funkcję administratora dóbr kapituły pełnił Mikołaj Kopernik, zarządzając zamkiem w Olsztynie oraz przygotowując obronę miasta przed najazdem krzyżackim. W 1772 roku (I rozbiór Polski) Olsztyn wcielono do Królestwa Prus. W XIX i XX wieku miasto zbudowało linię kolejową, co przyspieszyło jego rozwój gospodarczy i demograficzny. Po II wojnie światowej Olsztyn powrócił do Polski, stając się w 1999 roku stolicą województwa warmińsko-mazurskiego.

  Odkrywanie Olsztyna rozpoczęliśmy od Starego Miasta. Wysiedliśmy na stacji Olsztyn Zachodni i mijając neogotycki kościół garnizonowy ruszyliśmy w stronę centrum przez Park Podzamcze, jeden z najładniejszych parków, jaki widziałam. Gdybym miała kilka dni na sam Olsztyn, to pewnie w parku spędziłabym dużo czasu:

   Przeszliśmy obok zamku, ale zwiedzaliśmy go w drodze powrotnej, więc na razie się nim nie zajmuję. Przy moście prowadzącym na zamek znajduje się słynna już ławeczka z Kopernikiem. Siedziałam na niej w zimowej kurtce w marcu 2013 roku, siadłam więc i teraz. Pomnik powstał w 2003 roku z okazji rocznicy 530-lecia urodzin słynnego astronoma oraz w ramach obchodów 650-lecia nadania Olsztynowi praw miejskich:

  Za plecami Kopernika kryje się wśród drzew piękny, neogotycki kościół luterański Chrystusa Zbawiciela z 1877 roku, który pełni funkcję lokalnej parafii ewangelicko-augsburskiej. Posiada 43-metrową wieżę z dzwonnicą i trzema dzwonami w jej wnętrzu (o wadze 125 kg, 180 kg i 250 kg) oraz wspaniałe organy zbudowane przez Maxa Terletzkiego z Królewca. Kościół trochę lepiej widać od strony Starego Miasta:

  Gdybyśmy poszli dalej prosto, doszlibyśmy do Rynku, natomiast ulica biegnąca wzdłuż kościoła prowadzi na Targ Rybny. Stoi tam pomnik świętego Jakuba, patrona Olsztyna, uroczyście odsłonięty 25 lipca 2004 roku. Na placu jest również Muzeum "Dom Gazety Olsztyńskiej":

  Niecałe 100 m dalej znajduje się Wysoka Brama, która dawniej pełniła funkcję garnizonu, wzniesiona w stylu gotyckim, jako jedyna ocalała z trzech miejskich bram:

   Spod bramy przeszliśmy na Rynek Starego Miasta, czyli dawny plac handlowy. W XVI wieku stał się centrum administracji, wybudowano wtedy tzw. Stary Ratusz, który pełnił funkcję siedziby magistratu oraz sądu. Znajdujące się w Rynku kamienice, jak i sam ratusz, zostały mocno zniszczone i wypalone podczas drugiej wojny światowej. Mimo że w pobliżu nie toczyły się walki, żołnierze Armii Czerwonej podpalili stare domy i wymordowali część mieszkańców. Odbudowę rozpoczęto w latach 50-tych XX wieku. W niektórych przypadkach kierowano się zachowanymi fotografiami, w innych starano się XIX-wiecznym kamienicom przywrócić styl barokowy czy renesansowy:

   Stary Ratusz zajmuje centralną część placu. Najstarsze skrzydło, widoczne od strony południowej, posiada formę późnogotycką. Jego fasada ozdobiona została zegarami słonecznymi. Współcześnie budynek pełni funkcję biblioteki publicznej:

   Dom Burmistrza, stojący po wschodniej stronie rynku, jest najstarszy budynkiem mieszkalnym w Olsztynie, a jego historia sięga okolic 1500 roku. Charakteryzuje się niespotykanymi w innych kamienicach gotyckimi ostrymi łukami w arkadach. Trudno zrobić im zdjęcie, bo zasłaniają namioty i parasole, ale trochę ten łuk widać:

 Od Rynku w kierunku rzeki prowadzi ulica Prosta, kończąca się Mostem św. Jana Nepomucena. Powstał w miejscu Dolnej Bramy, która zawaliła się w 1806 roku. Dawniej stała tu również kapliczka, dokładnie tam, gdzie obecnie znajduje się rzeźba świętego:

   Wrócić można ulicą Kołłątaja. Pod numerem 14 znajduje się tam budynek, wzniesiony na przełomie XVIII i XIX wieku. Jego drugie piętro stanowi unikalny na terenie olsztyńskiej starówki przykład konstrukcji ryglowej (tzw. muru pruskiego). Budowla przylegała do XIV-wiecznego muru okalającego miasto, a we wnętrzu mogła dawniej funkcjonować stajnia lub wozownia. Obecnie mieści się tu restauracja i siedziba SARP:

   Na obrzeżach Rynku mieści się gotycka bazylika pod wezwaniem świętego Jakuba. Jest to potężna świątynia z późnogotyckim sklepieniem sieciowym. W prezbiterium przetrwał gotycki tryptyk ołtarzowy i kilka innych zabytków renesansowych i gotyckich. Część wyposażenia została zniszczona podczas wojen napoleońskich:

   I na razie to tyle. Popołudniowa część spaceru już się tu nie zmieści, umieszczę ją w osobnej notce.