Olsztynek, drugi na naszej trasie, posiada również krzyżacki zamek, bo taki był klucz przy planowaniu trasy wycieczki. Ostatecznie jednak z dziesięciu miast, które zdecydowaliśmy się zobaczyć, dwa takich zamków nie mają.
Olsztynek jest położony zaledwie 25 km od Nidzicy i ma przeszłość bardzo do niej podobną. Miasto uzyskało prawa miejskie w 1359 roku, ale pierwsza wzmianka o nim pojawiła się osiem lat wcześniej. W XV wieku najpierw trafiło pod władzę króla polskiego, gdy mieszczanie przejęli miejscowy zamek krzyżacki, później przystąpiło do Związku Pruskiego, następnie na rok włączono je do Polski, a w 1466 roku na mocy traktatu toruńskiego wróciło pod panowanie Krzyżaków. Z kolei w 1525 roku stało się częścią Prus Książęcych, nad którymi zwierzchnictwo miała Polska.
Poczynając od XVII wieku los nie był łaskawy dla miasta. W połowie stulecia zniszczyli je Szwedzi, za rok Tatarzy, a 30 lat później wielki pożar. W 1708 roku z powodu epidemii dżumy zmarła połowa mieszkańców miasta. Podczas pierwszej wojny światowej zniszczone zostało około 70% miejskiej zabudowy, a w trakcie II wojny światowej – 30%.
Olsztynecki zamek, zwany Hohenstein od nazwiska komtura krzyżackiego, na którego polecenie powstał, zbudowano w połowie XIV wieku w miejscu, gdzie wcześniej znajdował się pruski gród obronny. Przeznaczono go na siedzibę burgrabiego, mającego za zadanie ściągać należności podatkowe oraz kontrolować szlak handlowy z południa na północ. W odróżnieniu od innych zamków krzyżackich nie był to klasztor ani siedziba komtura. Zaraz po bitwie pod Grunwaldem warownia została opanowana przez mieszczan i przekazana wraz z miastem polskiemu królowi. Po 1525 roku na zamku urzędował starosta. W XVIII wieku część średniowiecznej zabudowy zburzono, a zamek przebudowano na styl neogotycki. Od tego momentu w jego wnętrzach mieści się szkoła:
Budowę murów obronnych w Olsztynku rozpoczęto kilkadziesiąt lat później, niż zamek, po 1414 roku. Po wojnie trzydziestoletniej w XVII wieku obwarowania stopniowo niszczały, a pod koniec stulecia pomieszczenia zaczęły być adaptowane na mieszkania. Przykładem może być Dom Mrongowiusza, zbudowany na bazie średniowiecznej baszty wykuszowej. W 1764 roku urodził się tu Krzysztof Celestyn Mrongowiusz, ewangelicki duchowny, filozof i pisarz. Dom znajduje się na tyłach dawnego gotyckiego kościoła farnego, wzniesionego w połowie XIV wieku. Ta skromna jednonawowa budowla została włączona w obręb murów miejskich i pełniła funkcje obronne. Początkowo był to kościół katolicki, a w latach 1525-1945 wykorzystywali go ewangelicy. W 1685 roku i na początku XIX wieku niszczyły go pożary. Odbudowano go w stylu barokowym. Kolejne, bardzo poważne zniszczenia miały miejsce w czasie drugiej wojny światowej. Kościół odbudowano latach siedemdziesiątych XX wieku, ale nie pełni już funkcji sakralnych. Oba budynki - kościół i Dom Mrongowiusza - w ramach Muzeum Budownictwa Ludowego przeznaczono na cele wystawowe:
Warto wspomnieć, że na budynku szkoły wiszą dwie tablice informacyjne. Jedna dotyczy Mrongowiusza, który jest patronem szkoły, a druga - Emila von Behringa (matura 1874 rok), najwybitniejszego absolwenta tutejszego gimnazjum, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny, asystenta Kocha, wynalazcy surowic: przeciw tężcowi i przeciw dyfterytowi:
Centrum Olsztynka stanowi ładnie odnowiony rynek:
Najważniejszym budynkiem jest tu ratusz w stylu eklektycznym, który powstał w latach dwudziestych XX wieku, na fundamentach poprzedniego. Przed ratuszem stoi zabytkowy tannenberski lew z 1924 roku, hołd dla 147-go Pułku Piechoty, który wsławił się w bitwie pod Tannenbergiem. Pomnik przez kilka lat po zakończeniu wojny znajdował się obok nieistniejącego już mauzoleum Hindenburga, potem przewieziono go do Kętrzyna, a 7 maja 1993 roku wrócił, po czym stanął na tutejszym rynku:
Nieopodal centrum miasta znajduje się zabytkowa wieża ciśnień z 1906 roku, którą w 2019 roku odrestaurowano i udostępniono odwiedzającym. Ma wysokość 34 metry i można z niej podziwiać panoramę miasta:
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynku został zbudowany w latach 1883-1888 przez księdza Pawła Jedzinka, skierowanego do Olsztynka przez biskupa warmińskiego. Po desakralizacji fary pełni funkcję kościoła parafialnego:
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz